Giải mã bí ẩn lớn nhất về sự tiến hóa của loài người

Những mẫu ADN của một nhóm dân tộc thiểu số ở Philippines đã vén bức màn bí ẩn lớn nhất về sự tiến hóa của loài người.
Một nghiên cứu mới được công bố trung tuần tháng 8 này trên tạp chí "Current Biology" đã phát hiện ra rằng: nhóm dân tộc thiểu số Ayta Magbukon ở Philippines có mức độ di truyền của chủng người Denisova cao nhất trên thế giới. Kết quả bất ngờ này được các nhà nghiên cứu Philippines và Thụy Điển phát hiện khi phân tích các mẫu ADN của 118 nhóm dân tộc thiểu số tại Philippines khi tiến hành một công trình nghiên cứu về lịch sử con người ở Philippines.

Kết quả cho thấy người dân tộc thiểu số Ayta Magbukon có 5% bộ gen là có nguồn gốc từ chủng người Denisova, cao hơn hẳn so với người bản địa Australia và người Papua với 4%, theo Mattias Jakobsson - nhà di truyền học tại Đại học Uppsala (Thụy Điển), đồng thời là tác giả của nghiên cứu. Các nghiên cứu trước đó cũng cho thấy: một số dân tộc thiểu số tại Đông Á cũng có tổ tiên là người Denisova dù có tỉ lệ di truyền thấp hơn nhiều.
Ngày nay, chúng ta vẫn có thể tìm thấy vật liệu di truyền (ADN) của chủng người Denisova ở một số nhóm người trên thế giới. Bởi vì, tổ tiên loài người chúng ta (Homo sapien- Người Hiện đại) đã từng giao phối với người Denisova và sinh con đẻ cái. Sự pha trộn giống loài này đã xảy ra hơn 50.000 năm về trước, khi người Hiện đại rời khỏi Châu Phi và có khả năng đã qua lại với cả người Neanderthal và người Denisova. Nhưng khó xác định một cách chính xác sự tương tác này đã xảy ra ở đâu - đặc biệt là trường hợp của người Denisova.

Điều thực sự khó hiểu là hóa thạch duy nhất về người Denisova đến nay lại chỉ được tìm thấy ở Siberia, Liên bang Nga (ngoại trừ một xương hàm tại cao nguyên Tây Tạng, Trung Quốc có thể thuộc chủng người này). Trong khi các bằng chứng di truyền học đến nay đều chỉ ra rằng người cổ đại tập trung rất gần các vùng đất xa xôi ở phương Nam.
"Sự thật về việc người dân tộc Ayta Magbukon ở Philippines có tỉ lệ di truyền cao nhất của chủng người Denisova so với các khu vực khác trên thế giới là một bất ngờ và gây tò mò cho tôi vì những nghiên cứu trước đây không cho thấy mức độ di truyền cao như thế ở những nhóm người Philippine khác.", chia sẻ của João Teixeira - thành viên của Trung tâm ADN cổ đại thuộc Đại học Adelaide, Australia- người không tham gia nghiên cứu này.

Theo các tác giả, những kết quả này là bằng chứng cho thấy người Denisova đã từng sống ở khắp Châu Á và có nhiều khả năng đã sống ở Philipines rất lâu trước khi người Hiện đại (Homo Sapiens) đến đây. Nghiên cứu này cũng cho thấy rằng các quần thể người Denisova khác nhau đã hòa trộn và sinh sống cùng với người Hiện đại ở nhiều vùng đất và tại nhiều thời điểm khác nhau.
Theo Giáo sư Chris Stinger, "có vẻ như tổ tiên của chúng ta đã tương tác với người Denisova nhiều hơn với người Neanderthal - một chủng người tiền sử sống ở châu u và ở một số vùng của châu Á cho đến khoảng 40.000 năm trước đây". 
"Một số nhóm nhỏ người Hiện đại đã giao phối với người Neanderthal ở phía Tây khu vực u - Á và sau đó đã di chuyển ngang qua lục địa u Á và xa hơn nữa, truyền lại ADN của người Neanderthal cho các nhóm dân cư sau này", cũng theo Giáo sư Chris Stinger. 
Xét nghiệm ADN của những hóa thạch tìm thấy trong hang ở Siberia đã giúp chúng ta có thêm thông tin về người Denisova. Nhưng vẫn chưa rõ tại sao chúng ta còn lại rất ít di tích hóa thạch của người Denisova, ngoài một số yếu tố có thể là lý do. Không giống như Châu u, Đông Nam Á không phải là một khu vực được các nhà khảo cổ học nghiên cứu sâu. Ngoài ra, một số địa điểm Đông Nam Á có thể chứa nhiều hóa thạch hiện đã nằm dưới đáy biển.

Ngoài ra, những di cốt hóa thạch được tìm thấy ở Trung Quốc hay những nơi khác có thể là của người Denisova nhưng không thể trích xuất ADN để nghiên cứu, trong khi những mẫu vật thường không được bảo quản tốt trong điều kiện thời tiết nhiệt đới. Hoặc có thể là ta đã nhìn ngắm chúng từ lâu nhưng lại coi nó là một thứ khác? Các hóa thạch được khẳng định chính thức như ADN hoặc các protein trong trường hợp này đã chứng minh được rõ thuộc về người Denisova. Nhưng làm sao mà ta có thể phác họa ra hình hài của một người Denisova?
Phát hiện trên cùng với những khám phá gần đây về người cổ đại ở Philipines và Indonesia cho thấy Đông Nam Á có thể đóng một vai trò quan trọng trong việc tìm nguồn gốc con người.