'Cánh đồng Chum', một trong những địa điểm khảo cổ bí ẩn nhất
Những chiếc bình khổng lồ, có khả năng được cho người chết đến khi chỉ còn xương của họ để chôn cất, có thể đã hơn 3.000 năm tuổi.
Cánh đồng Chum bí ẩn ở Bắc Lào - một cảnh quan rải rác với những chiếc chum đá khổng lồ được đẽo từ đá sa thạch hàng nghìn năm trước - có khả năng được sử dụng làm nơi chôn cất lâu hơn nhiều so với những gì được nghi ngờ trước đây.
Nhưng nghiên cứu cũng cho thấy rằng hầu hết các bộ hài cốt của con người được chôn dưới đất bên cạnh những chiếc chum cổ đã được đặt ở đó từ 700 đến 1.200 năm trước.
Cho đến nay, nhóm khảo cổ đã nghiên cứu cẩn thận ba trong số vô số "địa điểm" cự thạch ở khắp miền Bắc Lào. Đối với nghiên cứu mới, họ tập trung vào địa điểm nổi tiếng nhất trong số các địa điểm, được gọi là Địa điểm 1, nằm ngay phía tây của Phonsavan, và là một trong 11 địa điểm được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới. Nó chứa khoảng 400 chum đá nằm rải rác trên hơn 24 héc ta
Nhưng xác định niên đại bằng carbon phóng xạ của hài cốt người từ những chiếc bình gốm và những đồ chôn cất khác cho thấy hầu hết chúng được ghép vào giữa thế kỷ thứ 9 và 13 - từ 700 đến 1.200 năm trước - điều này sẽ khiến chúng trẻ hơn nhiều so với chính những chiếc bình bằng đá.
Trong chuyến thám hiểm mới nhất tới Cánh đồng Chum, nhóm nghiên cứu cũng đã kiểm tra tỷ lệ của các phiên bản, hoặc đồng vị khác nhau, của chì và urani bên trong các tinh thể zircon bên trong đá của các chum đá; các đồng vị này - cùng một nguyên tố với số lượng neutron khác nhau trong hạt nhân - có thể cung cấp một "dấu hiệu hóa học" về nguồn gốc của chúng.
Các nhà khảo cổ học vẫn chưa thể biết liệu các dân tộc khác nhau có sử dụng các địa điểm xây dựng chum để làm lễ vào các thời điểm khác nhau hay không, hay liệu hậu duệ của những người làm ra chum ban đầu có sử dụng lại các địa điểm cổ đại để chôn cất hay không.
