Nhật Bản hối thúc Iran quay lại thỏa thuân hạt nhân JCPOA

Bộ Ngoại giao Nhật Bản thông báo, ngày 22/8 Ngoại trưởng nước này Toshimitsu Motegi đã hối thúc tân Tổng thống Iran Ebrahim Raisi quay lại thỏa thuận đa phương về chương trình hạt nhân của Tehran, tên chính thức là Kế hoạch Hành động Chung Toàn diện (JCPOA). 
Ông Motegi đã đưa ra lời kêu gọi trong cuộc gặp Tổng thống Raisi theo đường lối cứng rắn, người mới nhậm chức hồi đầu tháng này, tại thủ đô Tehran của Iran.

Nhật Bản đã thiết lập quan hệ hữu nghị với Iran đồng thời cũng là đồng minh của Hoa Kỳ, do đó chuyến công du Tehran của ông Motegi được kỳ vọng sẽ mở đường cho việc thúc đẩy đối thoại giữa Iran và phương Tây. 
Ông Motegi đang có chuyến thăm một loạt nước Trung Đông. Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh có chính quyền mới ở Iran và Israel - những cường quốc trong khu vực và nhằm củng cố mối quan hệ của Nhật Bản với khu vực quan trọng chiến lược, đặc biệt trong lĩnh vực dầu mỏ. 
Hôm 21/8, ông Motegi đã tới Iraq và gặp người đồng cấp của nước chủ nhà Fouad Hussein tại Baghdad. 
Ngoại trưởng Nhật Bản sau đó cũng đã có cuộc gặp Tổng thống Barham Salih và các quan chức cấp cao Iraq. 
Ở chiều hướng ngược lại, Tổng thống Iran kêu gọi Nhật dỡ phong tỏa cho các quỹ trị giá hàng tỷ USD của Tehran đang bị đóng băng tại đất nước mặt trời mọc vì các biện pháp trừng phạt của Hoa Kỳ.

Theo Reuters, Iran đã gửi hàng chục tỷ USD doanh thu chủ yếu từ xuất khẩu dầu mỏ và khí đốt ở các ngân hàng nước ngoài, kể cả 3 tỷ USD trong các quỹ ở Nhật, nhưng không thể tiếp cận chúng do các lệnh trừng phạt của Hoa Kỳ đối với lĩnh vực ngân hàng và năng lượng của nước này. 
Washington đã tái áp đặt các lệnh cấm vận nói trên năm 2018 sau khi đơn phương rút khỏi thỏa thuận hạt nhân quốc tế JCPOA có từ năm 2015 với Tehran. 
"Việc cải thiện quan hệ với Nhật rất quan trọng đối với Iran ... Bất kỳ sự chậm trễ nào trong việc dỡ bỏ phong tỏa các tài sản của Iran tại các ngân hàng Nhật là không có lý do chính đáng ", Tổng thống Iran Ebrahim Raisi hôm 22/8 tuyên bố tại cuộc gặp với Ngoại trưởng Nhật Toshimitsu Motegi, người đang có chuyến công du kéo dài 2 ngày ở Tehran. 
Iran và 6 cường quốc đã đàm phán kể từ tháng 4 nhằm khôi phục thỏa thuận JCPOA, vốn đòi hỏi Tehran phải hạn chế chương trình hạt nhân để đổi lấy việc giảm trừ các biện pháp trừng phạt. Tuy nhiên, các quan chức Iran và phương Tây cho biết họ vẫn còn nhiều bất đồng phải giải quyết.

Iran nhất quyết phủ nhận đang theo đuổi phát triển vũ khí nguyên tử. Vòng đàm phán gián tiếp thứ 6 giữa Tehran và Washington tại Vienna vào ngày 20/6 đã bị hoãn lại, hai ngày sau khi giáo sĩ theo đường lối cứng rắn Raisi giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống ở Iran. Các bên vẫn chưa thông báo thời điểm sẽ nối lại thương lượng. 
Cũng giống như lãnh tụ tinh thần tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei, Tổng thống Raisi đã bày tỏ ủng hộ các cuộc đàm phán hạt nhân ở Vienna. Tuy nhiên, theo các nguồn thạo tin, ông Raisi dự kiến sẽ có quan điểm cứng rắn trong quá trình thương thuyết. 
Trước đó, sau khi tân Tổng thống Iran Ebrahim Raisi chính thức nhậm chức, Hoa Kỳ cũng đã kêu gọi Tehran nắm bắt cơ hội ngoại giao và nhanh chóng quay trở lại bàn đàm phán tại Vienna (Áo) nhằm khôi phục thỏa thuận hạt nhân, hay còn được gọi là Kế hoạch hành động chung toàn diện (JCPOA).

Theo Reuters, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ Ned Price cho biết, thông điệp của Hoa Kỳ gửi tới tân Tổng thống Iran Raisi là Hoa Kỳ sẽ bảo vệ và thúc đẩy các lợi ích an ninh quốc gia của mình và đối tác. Ông Price cho hay: “Chúng tôi kêu gọi Iran sớm quay trở lại đàm phán để có thể kết thúc công việc. Đối với chúng tôi, đây là một ưu tiên khẩn cấp và tiến trình này không thể kéo dài vô thời hạn. Nếu Tổng thống Raisi thực sự quyết tâm muốn chứng kiến các lệnh trừng phạt được dỡ bỏ thì đó chính xác là những điều nằm trên bàn đàm phán ở Vienna”. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ cũng lưu ý, Washington hy vọng Tehran nắm bắt cơ hội để thúc đẩy các giải pháp ngoại giao.